Kynokliq, eigentijdse inzichten, advies & begeleiding voor baas en hond

Maar dat is toch geen beloning!!??
- het risico van aandacht op verkeerde momenten -

U kent dat vast wel; u heeft nog een jonge hond, misschien zelfs nog een pupje, en hij (of zij) heeft last van de dolle 5 minuten. Als een dwaas rondjes rennen, tanden of tandjes zetten in dingen waar dat eigenlijk niet mag, eens op de bank springen, of in de vensterbank, een uitdagend blafje naar de kat, of naar u; kortom, het beestje heeft plezier. En eigenlijk vindt u het ook wel grappig; zeker de eerste keer.

Want in het begin, toen hij net bij u was, voelde hij zich duidelijk nog niet zo thuis; was veel rustiger, misschien wel een beetje depressief, en sliep erg veel. Niet zo gek toch? Zeker als u een hond uit het buitenland heeft, die nog helemaal van de schrik moet bekomen. Alles is anders, niets is hem bekend; hij is uit zijn vertrouwde omgeving gerukt, die dan wel lang niet zo fijn was als bij u, maar dat was wat hij kende.

Maar nu is hij in bad geweest, heeft al zijn prikjes bij de dierenarts gehad, is helemaal gezond verklaard en begint te wennen aan zijn nieuwe situatie. Hij weet al goed waar het eten vandaan komt, ligt tevreden in zijn mand en lijkt alle beslommeringen uit zijn land van herkomst in zijn dromen te verwerken. En nu is hij wakker en voelt zich vrij en vrolijk genoeg om eens even flink te dollen. U bent blij dat uw hond zich eindelijk wat thuis gaat voelen en kijkt vertederd toe. U praat wat tegen hem: "Wat doe je nou, gekke hond? Heb je het zo naar je zin bij je nieuwe baas? Nee, laat de kat maar even met rust. Moet ik je bal gooien? Of, heb je liever dat ik de flos probeer af te pakken? Niet, je gaat liever even verder rennen?" De hond leeft zich lekker uit en u speelt met hem mee. Mooi, denkt u, dan kan 'ie straks lekker slapen, want hij zal wel moe zijn van al dat geren en gespeel.

Buiten vindt hij misschien alles nog wat eng; schrikt van vrachtwagens, of fietsen, of brommers. Misschien vindt hij onbekende mensen wel niet zo leuk. Maar u spreekt hem bemoedigend toe en vertelt hem dat hij nergens bang voor hoeft te zijn. "Kom maar bij de baas hoor, ik zal je wel beschermen." en u geeft hem een aai over zijn bol, of een knuffel en probeert uw weg te vervolgen. Wellicht loopt uw hondje gewoon weer mee, maar misschien zet hij zich schrapt en lijkt nog maar 1 ding te willen, terug naar huis, of in ieder geval niet meer verder. Maar hij moet zijn plasje nog doen.. Dus u tilt hem op en vervolgt op die manier uw weg totdat u bij het uitlaatveldje bent en de hond kan plassen. Terug gaat het al wat beter gelukkig, de hond loopt nu zelfs voor u uit. U vindt het fijn dat hij zich zo bij u thuis voelt, dat hij graag weer naar binnen wilt en loopt blij achter hem aan, snel naar huis.

Komen deze situaties u bekend voor? Of in ieder geval 1 ervan, want elke hond is natuurlijk anders en zal anders reageren, dus misschien herkent u minder. Maar als u denkt, ja zo gaat dat hier wel eens, lees dan in ieder geval verder.
Want waar zit nu het gevaar? U bent toch goed voor uw nieuwe aanwinst aan het zorgen? Natuurlijk, daar gaan we wel vanuit! Maar soms bereiken we met al onze goede bedoelingen precies dat, waardoor het later mis kan gaan.

Ik zal het uitleggen aan de hand van hierboven beschreven situaties. De hond wordt namelijk telkens beloond voor gedrag dat u eigenlijk niet wilt. Nu vindt u het nog niet zo erg dat uw hond het hele huis door sjeest, u bent blij dat hij zich thuis voelt en het ziet er ten slotte grappig en vertederend uit en ingrijpen kan altijd nog.

U vindt het logisch dat uw hond het buiten eng vindt; hij is dat ten slotte allemaal niet gewend. Later, als alles wat gewoner is geworden, kunt u hem altijd nog laten wennen aan de riem en zelf naar het uitlaatveld laten lopen. Zeker als u een wat grotere hond in huis heeft, zult u wel moeten.
Maar wat er gebeurt, is dat u juist nu de kiem legt voor gedrag dat u later helemaal niet meer zo leuk of praktisch vindt en waarvan de kans groot is dat het alleen maar erger zal worden.

Waarom? Omdat u de hond aandacht geeft en voor de meeste honden is aandacht een beloning.
Dat hoeft u hem niet te leren, zoals u uw hond leert wat 'Braaf!' betekent, dat is van nature zo.

Enkele uitzonderingen daar gelaten, zijn honden sociale dieren die niets liever willen dan contact maken en interactie hebben. Dus uw goede bedoelingen, uw aandacht, uw troosten, zelfs uw glimlach, is een beloning. En een beloning maakt het voor de hond aantrekkelijk om zijn gedrag te herhalen, dat weet u van de dingen die u uw hond bewust aanleert natuurlijk. U leert hem 'zit' en beloont hem als hij dat doet. En in bovenstaande voorbeelden werkt dat ook zo. Uw hond zet het huis op zijn kop in een dolle bui en u reageert erop. Uw vriendelijke stem, uw blik, zelfs uw glimlach; allemaal beloningen waardoor de hond gestimuleerd wordt om het gedrag nog eens te laten zien, en nog eens…. Totdat het niet leuk meer is voor u….

En als uw hond bang is, troost u hem; u praat tegen hem en legt uit dat hij niet bang hoeft te zijn. Maar uw hond begrijpt dat niet; hij verstaat ten slotte onze taal niet. De woorden die u zegt, hebben voor hem maar 1 betekenis: "Zie je wel, het is goed dat ik bang ben; ik word er voor beloond."
Of, als hij niet verder wil lopen en u tilt hem op, dan is hij lekker veilig en comfortabel bij de baas. U bevestigt zo dat het inderdaad verstandig is om niet door te willen lopen; van u hoeft hij dat ten slotte ook niet. En wat de hond er van leert is dat het inderdaad eng of vervelend is daar beneden en dat u hem wel optilt als hij niet meer verder wil.

Maar hoe moet u dan wel reageren? Heel simpel gezegd is het antwoord daarop: niet. U kunt het beste helemaal niet reageren. Wat bovenstaande voorbeelden betreft komt dat op het volgende neer:

Als u niet meespeelt met de hond als hij zijn dolle 5 minuten heeft, is de lol er hoogstwaarschijnlijk gauw af voor hem. Dus niet aanmoedigen door contact met hem te maken; niet tegen hem praten, niet aaien/ aanraken, zeker niet letterlijk met hem meespelen en het liefst ook niet naar hem kijken. En dan, als de hond het opgeeft en weer rustig is, beloont u hem juist daarvoor, voor het rustig zijn dus, door hem uit te nodigen met u te spelen.

En als u zo'n hond heeft die buiten niet meer verder wil lopen aan de riem en u loopt gewoon door op het moment dat de hond stopt, laat u zien dat er niks aan de hand is en daarbij zal de hond gewoon mee moeten lopen. Natuurlijk niet gaan sleuren om hem mee te krijgen, maar gewoon rustig, maar kordaat doorlopen. U kunt beginnen met zachtjes wat spanning op de riem te zetten en te kijken of hij dan weer wil lopen. Zo niet, dan zet u iets meer spanning op de lijn en zet zelf een stap vooruit. En als de hond dan weer een stapje doet, prijst u hem uitbundig, u geeft hem een brokje, of speelt even met hem. Zo wordt het leuker om wel te lopen dan om niet te lopen.

Wordt in beide gevallen ook niet boos, want met een beetje pech vat de hond ook dat op als aandacht. Zeker als hij daarnaast eigenlijk te weinig beloond wordt voor gedrag dat u wel graag wilt zien. Het klinkt misschien gek, maar dat vergeten veel mensen regelmatig. Want als de hond rustig ligt, of netjes meeloopt, dan vinden we dat de normaalste zaak van de wereld. En als ongewenst gedrag vertonen dan de enige manier is om eens even extra aandacht te trekken, tja, wat doe je dan als hond? Juist!

Dus probeer er eens aan te denken om de hond juist bij u te roepen om een spelletje te doen als hij lekker op rustig op zijn plaats ligt en de kat wel met rust laat. Of als u buiten met hem loopt en hij komt netjes bij u lopen, of hij loopt iets voor u uit, maar kijkt uit zichzelf naar u om. Dat zijn de momenten waarvan u gebruik kunt maken om de hond te leren wat van hem verwacht wordt.

Ik realiseer me dat er altijd situaties zullen zijn waarin het onmogelijk is om niet te reageren op de hond, uit veiligheidsoverwegingen bijvoorbeeld. En ik zou nog duizend andere situaties kunnen noemen, waarin het geven van aandacht precies dat zou kunnen bewerkstelligen wat u niet wilt.
Maar het zou te ver voeren om die hier allemaal te noemen en al zou ik dat willen, het zou me niet lukken. Want elke situatie en elke hond is weer anders…

 

Tatjana, Gedragsdeskundige (november 2003)

Geschreven voor het decembernummer (nummer 4 - 2003) van het Paws Magazine, het blad dat Stichting Paws 2 keer per jaar uitgeeft voor haar donateurs.

e-mail:

Nieuws

voorpagina | trainingsmethode | curriculum | tarieven
artikelen | gedichten & verhalen | gastenboek | links
Kynokliq - Eigentijdse inzichten, advies & begeleiding voor baas en hond